Μπορώ να θηλάσω αν είμαι άρρωστη; Αναρωτιέσαι. Ναι, στη μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων μπορείς να συνεχίσεις κανονικά τον θηλασμό. Ένα κρυολόγημα, μια γρίπη ή ένας πυρετός δεν είναι λόγος να σταματήσεις.
Το ξέρω, στις τρεις το πρωί με πυρετό και μωρό που κλαίει δίπλα σου, καμία θεωρία δεν σε καθησυχάζει πραγματικά. Το έχω ακούσει δεκάδες φορές: «Μήπως το κολλήσω;», «Μήπως το γάλα μου τον/την βλάψει τώρα που είμαι έτσι;». Ας το ξεκαθαρίσουμε με βάση αυτά που λένε στην πράξη οι επίσημοι υγειονομικοί φορείς, όχι με βάση τον φόβο της στιγμής.
Γιατί δεν χρειάζεται να σταματήσεις τον θηλασμό όταν κρυολογείς ή έχεις γρίπη;
Η γρίπη δεν μεταδίδεται μέσω του μητρικού γάλακτος, και το να συνεχίσεις τον θηλασμό προστατεύει το μωρό, δεν το εκθέτει σε κίνδυνο.
Σύμφωνα με το αμερικανικό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), η γρίπη δεν μεταδίδεται μέσω του μητρικού γάλακτος. Το μωρό, στην πραγματικότητα, έχει ήδη εκτεθεί στον ιό σου πριν καν καταλάβεις ότι είσαι άρρωστη από τον αέρα, το άγγιγμα, τον χώρο που μοιράζεστε. Σε αυτό το σημείο, το γάλα σου αρχίζει ήδη να παράγει αντισώματα ειδικά για αυτό το μικρόβιο, και τα περνάει στο μωρό. Σταματώντας τον θηλασμό δεν προστατεύεις το μωρό, του αφαιρείς την πιο άμεση άμυνα που έχει διαθέσιμη.
«Όποτε ένα άρρωστο μωρό μπορεί να πάρει οτιδήποτε από το στόμα, αυτό πρέπει να είναι το γάλα της μητέρας του.»
— Kelly Bonyata, IBCLC, ιδρύτρια του KellyMom.com
Η ίδια αρχή ισχύει σε γενικές γραμμές και για κοινά κρυολογήματα, γαστρεντερίτιδα ή πυρετό ιογενούς αιτιολογίας. Δεν χρειάζεται να αντλήσεις και να πετάξεις το γάλα σου (το λεγόμενο «pump and dump») επειδή έχεις έναν απλό ιό – αυτό δεν έχει καμία επιστημονική βάση σε αυτές τις περιπτώσεις.
Ποιες είναι οι σπάνιες περιπτώσεις που πρέπει πραγματικά να σταματήσεις τον θηλασμό;
Οι πραγματικοί λόγοι διακοπής είναι πολύ συγκεκριμένοι και πολύ πιο σπάνιοι από όσο νομίζει η πλειοψηφία των μητέρων.
Το αμερικανικό CDC κατατάσσει τις αντενδείξεις θηλασμού σε δύο κατηγορίες: μόνιμες, όπου δεν συστήνεται καθόλου ο θηλασμός, και προσωρινές, όπου ο θηλασμός διακόπτεται μέχρι να περάσει η κατάσταση.
Κατηγορία | Κατάσταση | Θηλάζεις; |
Μόνιμη αντένδειξη | Γαλακτοζαιμία στο μωρό (σπάνια γενετική διαταραχή) | Όχι |
Μόνιμη αντένδειξη | HIV χωρίς σταθερή ιολογική καταστολή | Όχι |
Προσωρινή αντένδειξη | Ενεργός, μη θεραπευμένη φυματίωση | Όχι, μέχρι 2 εβδομάδες θεραπείας |
Προσωρινή αντένδειξη | Ενεργές πληγές έρπητα πάνω στη θηλή | Όχι από το πάσχον στήθος |
Καθόλου αντένδειξη | Κρυολόγημα, γρίπη, πυρετός λόγω ίωσης, γαστρεντερίτιδα | Ναι, κανονικά |
Καθόλου αντένδειξη | Μαστίτιδα (φλεγμονή μαστού) | Ναι, ο θηλασμός βοηθάει στην αποσυμφόρηση |
Ο πίνακας δεν τελειώνει, φυσικά και υπάρχουν και άλλες σπάνιες περιπτώσεις (όπως ενεργή νόσος Ebola ή χρήση συγκεκριμένων ναρκωτικών ουσιών) που περιγράφονται αναλυτικά από το CDC. Αν βρίσκεσαι σε κάποια από αυτές τις σπάνιες κατηγορίες, η σωστή κίνηση είναι να μιλήσεις άμεσα με τον γιατρό σου, όχι να αποφασίσεις μόνη σου διαβάζοντας άρθρα.
Τι γίνεται με τα φάρμακα όταν είσαι άρρωστη και θηλάζεις;
Τα περισσότερα κοινά φάρμακα για συμπτώματα κρυολογήματος και γρίπης θεωρούνται συμβατά με τον θηλασμό, αλλά η τελική απόφαση ανήκει πάντα στον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σου.
Δεν θα σου δώσω εδώ συγκεκριμένες δόσεις ή ονόματα φαρμάκων — αυτό είναι δουλειά γιατρού, όχι ενός άρθρου. Αυτό όμως που αξίζει να ξέρεις είναι πώς να το ρωτήσεις σωστά. Όταν επισκέπτεσαι γιατρό ή φαρμακείο ενώ θηλάζεις, πες το ρητά, μην το προσπεράσεις σαν λεπτομέρεια. Ζήτησε να ελέγξει τη συμβατότητα του φαρμάκου κατά τον θηλασμό, όχι μόνο κατά την εγκυμοσύνη — είναι διαφορετικές κατηγορίες κινδύνου. Υπάρχουν επίσης αξιόπιστες βάσεις δεδομένων φαρμάκων και θηλασμού (όπως η LactMed του αμερικανικού Εθνικού Ιδρύματος Υγείας) που χρησιμοποιούν οι επαγγελματίες υγείας για να επαληθεύσουν τη συμβατότητα.
Μην σταματήσεις ξαφνικά τον θηλασμό επειδή διάβασες κάπου ότι ένα φάρμακο «μπορεί» να είναι επικίνδυνο. Ρώτα πρώτα, σταμάτα μόνο αν σου το πει ρητά επαγγελματίας υγείας.
Πώς προστατεύεις το μωρό σου όσο είσαι άρρωστη;
Η υγιεινή γύρω από το τάισμα προστατεύει περισσότερο από τη διακοπή του θηλασμού.
- Πλένεις τα χέρια σου με σαπούνι και νερό πριν πιάσεις το μωρό και πριν αγγίξεις οτιδήποτε θα έρθει σε επαφή μαζί του.
- Φοράς μάσκα κατά τη διάρκεια του θηλασμού, αν έχεις αναπνευστικά συμπτώματα (βήχας, φτέρνισμα, καταρροή).
- Αποφεύγεις να φτερνίζεσαι ή να βήχεις προς το πρόσωπο του μωρού· γυρνάς αλλού.
- Καθαρίζεις τακτικά επιφάνειες και αντικείμενα που αγγίζει συχνά το μωρό.
- Κάνεις εμβόλιο γρίπης, αν σου το έχει προτείνει ο γιατρός σου — είναι ασφαλές κατά τον θηλασμό και προστατεύει έμμεσα και το μωρό.
Τι κάνεις αν είσαι πολύ αδύναμη για να θηλάσεις απευθείας;
Αν ο πυρετός ή η εξάντληση δεν σου επιτρέπουν να θηλάσεις κανονικά, η άντληση διατηρεί την παραγωγή σου μέχρι να μπορέσεις να επιστρέψεις.
Δεν είναι αποφυγή, είναι διαχείριση. Αν νιώθεις πολύ αδύναμη, άντλησε γάλα σε τακτά διαστήματα ώστε να μη μειωθεί η παραγωγή σου, και ζήτησε από κάποιον υγιή στο σπίτι να ταΐσει το μωρό με το αντλημένο γάλα. Μόλις νιώσεις καλύτερα, επιστρέφεις κανονικά στον απευθείας θηλασμό. Αν χρειάζεσαι tips άντλησης, δες το άρθρο μας για το θήλαστρο και τα pumping hacks.
Πότε χρειάζεσαι άμεσα ιατρική ή επαγγελματική συμβουλή;
Υψηλός επίμονος πυρετός, έντονος πόνος στο στήθος με κοκκίνισμα, ή δυσκολία να φροντίσεις το μωρό είναι λόγοι να ζητήσεις βοήθεια αμέσως, όχι να περιμένεις.
Αν έχεις πυρετό που δεν υποχωρεί, πόνο και κοκκίνισμα στο στήθος (πιθανή μαστίτιδα), ή αν απλά δεν ξέρεις αν αυτό που νιώθεις είναι φυσιολογικό, δεν χρειάζεται να το αντιμετωπίσεις μόνη σου, αναζητώντας απαντήσεις σε φόρουμ στις τρεις το πρωί. Μια σύντομη online συνεδρία μπορεί να σου δώσει σαφήνεια μέσα σε λίγα λεπτά — τι είναι φυσιολογικό, τι χρειάζεται γιατρό, και πώς να προστατέψεις την παραγωγή σου στο μεταξύ.
Αν κάτι σε ανησυχεί, κλείσε μια ατομική συνεδρία και το κοιτάμε μαζί, με σαφήνεια και χωρίς πανικό.
Συχνές ερωτήσεις για τον θηλασμό όταν είσαι άρρωστη
Μπορώ να πάρω αντιπυρετικό ενώ θηλάζω;
Πολλά κοινά αντιπυρετικά και αναλγητικά θεωρούνται γενικά συμβατά με τον θηλασμό.
Χρειάζεται να αδειάσω και να πετάξω το γάλα μου όσο είμαι άρρωστη;
Όχι, σε κοινές ασθένειες όπως κρυολόγημα, γρίπη ή γαστρεντερίτιδα δεν χρειάζεται. Το «pump and dump» έχει νόημα μόνο σε πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως μετά από ορισμένα φάρμακα ή εξετάσεις που σου έχει υποδείξει ρητά ο γιατρός σου.
Τι γίνεται αν έχω πυρετό πάνω από 38 βαθμούς;
Ο πυρετός από μόνος του δεν είναι λόγος διακοπής του θηλασμού. Χρειάζεται όμως προσοχή: αν συνοδεύεται από πόνο και κοκκίνισμα στο στήθος, επικοινώνησε μαζί μου, γιατί μπορεί να πρόκειται για μαστίτιδα, η οποία αντιμετωπίζεται καλύτερα με συνέχιση, όχι διακοπή, του θηλασμού.
Μπορεί το μωρό να αρρωστήσει από το γάλα μου;
Τα κοινά ιογενή νοσήματα δεν μεταδίδονται μέσω του μητρικού γάλακτος. Αντίθετα, το γάλα σου μεταφέρει αντισώματα που βοηθούν το μωρό να αντισταθεί καλύτερα.
Πρέπει να φοράω μάσκα όταν θηλάζω και έχω συμπτώματα από το αναπνευστικό;
Ναι, είναι μια απλή και αποτελεσματική προφύλαξη όσο έχεις βήχα, φτέρνισμα ή καταρροή, μαζί με το τακτικό πλύσιμο χεριών.
Αν θέλεις να μαθαίνεις συμβουλές και νέα για ζητήματα που σε απασχολούν, ακολούθησέ με εδώ!
